De gehandicaptenzorg is in beweging. De zorgvraag wordt complexer, mensen met een verstandelijke beperking worden ouder en de arbeidsmarkt wordt steeds krapper. Continuïteit en kwaliteit zijn daarmee niet alleen opgaven voor de korte termijn, maar zeker ook een verantwoordelijkheid voor de lange termijn.
De gehandicaptenzorg is de meest langdurige zorg die we in Nederland kennen. Relaties tussen begeleiders en bewoners duren vaak decennia. Maar de druk op de zorg zet deze langdurige zorgrelaties onder spanning.
Wij spraken met Johan Dusseljee, lid van de raad van bestuur bij Vanboeijen, over de stand van de gehandicaptenzorg, de druk op medewerkers en de manier waarop Vanboeijen zorgtechnologie en AI inzet om het werk menswaardig, werkbaar en leuk te houden.
“Het werk in de gehandicaptenzorg is ontzettend betekenisvol werk,” zegt Johan. “Je bouwt echt aan een relatie. En je leert er zelf ook van. Bewoners zijn eerlijk, direct en oprecht. Dat maakt het mooi. En het is soms ook pittig, het werk kan veel van begeleiders vragen”
Maar die betekenisvolle zorg speelt zich af in een snel veranderende context.
Meer zorgvraag, minder mensen
Door vergrijzing neemt de zorgvraag toe, terwijl de instroom op de arbeidsmarkt afneemt. Tegelijkertijd groeit in veel sectoren de vraag naar personeel. Daardoor wordt het steeds uitdagender om voldoende medewerkers te vinden in de zorg. Dit maakt het noodzakelijk om het werk anders te organiseren. “Waar we vroeger het werk met tien mensen deden, moeten we het nu met acht doen. En in de toekomst met zes,” schetst Johan. Dat is geen incident of bezuiniging, maar een structurele ontwikkeling als gevolg van de krimpende arbeidsmarkt.
Zorgtechnologie als middel, niet als doel
Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, heeft Vanboeijen een duidelijke koers uitgezet. Ook op het gebied van zorgtechnologie en digitalisering. Technologie is daarbij geen doel op zich, maar een hulpmiddel om goede, haalbare en betaalbare zorg te kunnen blijven leveren.
“Je kunt bewoners niet volledig digitaal wassen of begeleiden. Nabijheid blijft menselijk. Fysieke zorg blijft mensenwerk, maar er zijn zeker kansen om bewoners zelfredzamer te maken en onderdelen van het werk die slimmer en efficiënter georganiseerd kunnen worden“ benadrukt Johan.
Vanboeijen heeft in haar strategische koers vastgelegd dat in 2027 tien procent van het werk wordt vervangen door zorgtechnologie. In 2030 moet dat richtinggevend 25 procent zijn. Niet om te bezuinigen of zorgprofessionals te vervangen, maar om schaarse professionals te ondersteunen zodat zij meer tijd hebben voor bewoners. “Alle tijd die we kunnen besparen, besteden we aan waar het echt om draait: de bewoners.”
Welke innovaties zet Vanboeijen in?
Vanboeijen kijkt breed naar oplossingen en zet, naast vernieuwingen op het HR-domein, zoals meer leerlingen en zijinstromers, opleidingen en aandacht voor persoonlijk leiderschap en eigenaarschap, in op een combinatie van verschillende sociale en digitale innovaties in de zorg.
1. AI voor administratie en verslaglegging
Vanboeijen gebruikt Attendi,destijds als één van de eerste in de sector, inmiddels al jaren voor spraakgestuurd rapporteren en maakt gebruik van de Attendi App voor het opnemen en automatisch uitwerken van gesprekken. Minder typen, minder schermtijd en completere verslaglegging zorgen voor meer rust in het werk.
2. Thuismonitoring en zorgdomotica
Met bewegings- en geluidsensoren kan in de nabije toekomst het leefpatroon van bewoners worden gemonitord, altijd zorgvuldig en bewust ingezet. Vooral ’s nachts, maar ook overdag, helpt dit om zorg slimmer te organiseren. Een zorgprofessional wordt alleen ingezet als dat echt nodig is.
3. Zorg op afstand
Voor bewoners die dat kunnen, biedt zorg op afstand extra eigen regie. Zij nemen zelf contact op wanneer er een zorgvraag ontstaat. Dit vermindert onnodige loopbewegingen en vergroot de zelfstandigheid.
4. Samen zorgen
De zorg van de toekomst is niet alleen het domein van de professional, maar is steeds meer een samenspel van professionals met bewoners, verwanten, vrijwilligers en anderen uit het netwerk of de leefwereld van de bewoners. Om zo samen te werken en te zorgen.
5. Het werken in cirkels
Innovatie zit niet alleen in technologie. Vanboeijen werkt sinds een jaar met cirkels: meerdere locaties die samenwerken en begeleiders die wonen en dagbesteding combineren. Dit zorgt voor robuustere teams, meer flexibiliteit, grotere arbeidscontracten en meer vertrouwde gezichten voor bewoners.
De echte uitdagingen: tijd, gedrag en acceptatie
Volgens Johan is techniek zelden het probleem. “De grootste uitdaging zit in de tijd om te scholen, te proberen en in gebruikersacceptatie. Veranderingen zijn soms spannend, maar vaak is het een kwestie van proberen en wennen” Daarom investeert Vanboeijen in begeleiding bij de implementatie en maakt de organisatie middelen vrij zodat medewerkers tijd en ruimte ervaren om de zorg anders te organiseren.
Hoe medewerkers worden betrokken
Vanboeijen zet digicoaches in: zorgprofessionals met affiniteit voor technologie die collega’s op de werkvloer begeleiden. Daarnaast stimuleert de organisatie het gebruik actief, bijvoorbeeld met challenges over het gebruik van technologie. Ook wordt regionaal samengewerkt via het regionale samenwerkingsverband G-AAN en de Technologie & Zorg Academie Drenthe.
Waarom Vanboeijen met Attendi werkt
Vanboeijen koos enkele jaren geleden voor Nedap Ons als elektronisch cliëntdossier. Vanuit die samenwerking is ook de samenwerking met Attendi voor spraakgestuurd rapporteren ontstaan. Johan is als voorzitter van de landelijke bestuurdersdelegatie van klanten van Nedap Ons ook breder actief. “We wilden voorbij de traditionele klant-leverancierrelatie. We willen meedenken over de ontwikkeling. Over wat de sector nodig heeft en hoe samenwerkingspartners zoals Attendi hieraan kunnen bijdragen.” De nieuwe integratie van de Attendi App met Nedap Ons, die in februari 2026 wordt getest, zorgt ervoor dat rapportages direct in het dossier worden verwerkt.
“Dan wordt technologie geen extra taak, maar steeds meer een vanzelfsprekend hulpmiddel in het dagelijks werk,” aldus Johan.
Wat Vanboeijen in de toekomst verwacht van AI
De grootste winst van AI in de zorg ziet Johan in ondersteuning van het dagelijkse werk, met name voor nieuwe medewerkers, leerlingen en zij-instromers. AI kan helpen bij overzicht van de taken per dienst, prioritering van taken, het snel ophalen van relevante informatie over bewoners en ondersteuning bij zorgplannen. “Het zou mooi zijn als je kunt zeggen: geef me alle relevante informatie van de afgelopen twee weken van bewoner X. Of: help me bij dit zorgplan van bewoner Y. Dat kan slimmer.”
Ruimte maken voor wat echt telt
Zorgtechnologie en AI zijn voor Vanboeijen geen doel op zich, maar een manier om de zorg overeind te houden in een krapper wordende arbeidsmarkt. Door slimmer te werken kan de organisatie in de toekomst met minder mensen toch menswaardige, kwalitatief goede zorg blijven bieden en blijft er tijd en aandacht voor wat echt telt: de bewoners.
